Bilim ve Teknik

Yıl

Dünya’nın Güneş’in çevresindeki her dolanımı 365 günden biraz daha uzun bir zaman alır ve bu zaman uzunluğuna yıl denir. Ama kesin uzunluk bu zamanın nasıl ölçüldüğüne bağlıdır ve bu nedenle birkaç farklı yıl türü vardır. Yıldız yılı, Güneş’in gökyüzünün belirli bir bölgesinden görünürde ayrılıp [...]

Yer Ölçümü

Harita çizimi ve inşaat mühendisliği gibi amaçlarla yeryüzünün ölçülmesi yöntemine yerölçümü ya da arazi ölçümü denir. Bu maddede, yerden yapılan ölçümler anlatılmaktadır. Yerölçümünde üç tür ölçme söz konusudur: Uzaklık, açı ve yükseklik. Yeryüzündeki iki nokta arasındaki uzaklığı ölçmenin en [...]

Yer Çekimi

Havaya fırlatılan bir taşın önünde sonunda yere düştüğünü herkes bilir. Taşın düşmesine neden olan, Dünya’nın çekme kuvvetidir ve bu kuvvete yerçekimi kuvveti denir. 17. yüzyılda Sir Isaac Newton, herhangi iki cismin birbiri üzerinde çekim kuvveti uyguladığını bulmuş ve cisimlerin kütlesinden [...]

Yıldızlar

Ay ışığının bulunmadığı bulutsuz bir gecede gökyüzünü, bazıları öbürlerinden daha parlak sayısız ışık noktası kaplar. Dünya kendi ekseni çevresinde döndükçe, bu noktalar da gökyüzünde kesintisiz biçimde hareket ediyormuş gibi görünür. Bu gördüklerimiz, kristalden yapılmış döner bir kubbenin iç [...]

Yoğunlaşma

Bir gaz ya da buharın soğutulduğu ya da sıkıştırıldığı zaman sıvı ya da katı hale dönüşmesidir. Yoğunlaşma buharlaşmanın tersidir. Bir gaz yoğunlaştığı zaman iki önemli değişiklik olur. Birincisi, bu yoğunlaşma sonucunda ortaya çıkan sıvının hacmi gazın hacminden çok daha küçüktür. İkincisi, gene [...]

Yüzey Gerilimi

Sıvılarda yüzey gerilimi denen olguya, parçacıklar arasında etkiyen kuvvetler yol açar. Sıvının biçimini ve davranışını korumasını sağlayan da bu olgudur. Suya bir çelik parçası atarsanız, çelik dibe çöker; ama bir bardak temiz suyun üstüne bir iğne ya da jilet bırakırsanız, bunların batmayıp [...]

Yürüyen Merdiven

Metrolarda ve bazı büyük mağazalarda insanların katlar arasında inip çıkmalarını sağlamak için sıradan merdivenler ya da asansörler yerine yürüyen merdivenler kullanılır. Yürüyen merdiven, sonsuz bir zincire takılmış bir dizi basamaktan oluşur. Zincir, merdivenin üst ve alt kesimlerindeki dişli [...]

Yoğunluk

Çoğumuz, “bir kilogram demir mi, yoksa bir kilogram pamuk mu daha ağırdır?” sorusunu biliriz. Elbette doğru yanıt, her ikisi de birer kilogram olduğuna göre ağırlıklarının aynı olduğudur; ama gene de demir pamuktan daha ağırdır diye yanıt veririz. Aslında burada anlatmak istediğimiz, eşit [...]

Zaman

Her gün ve her an yaşadığımız, ama üzerinde fazlaca düşünmediğimiz, hatta tam olarak ne olduğunu pek bilmediğimiz bir olgudur. Sir Isaac Newton zamanı, “ileriye doğru düzenli biçimde akan şey” olarak tanımlamıştı; ama, “şey” denenin ne olduğunu basitçe açıklamanın pek olanağı yoktur. Zaman, yaşanan [...]

Zulular (Bantu Halkı)

Güney Afrika Cumhuriyeti’nin doğusundaki Natal eyaletinde yaşayan bir Bantu halkıdır. Natal dışında komşu devletler Lesotho ve Svaziland’da da bulunan Zulular’ın dili Nijer-Kongo dil ailesinin Bantu grubunda yer alan Zulu dilidir. Zulular’la Zosalar ve Svaziland’ın yerli halkı olan Svaziler [...]